| داکتر عبدالله؛ رییس اجرایی حکومت وحدت ملی، دیروز دوشنبه در رأس هیاتی بلندپایه وارد تهران شد.گروهی از مقام های ارشد امنیتی، اقتصادی و سیاسی آقای عبدالله را در این سفر سه روزه همراهی می کنند.او در تهران، مورد استقبال اسحاق جهانگیری؛ معاون اول ریاست جمهوری ایران قرار گرفت و در ادامه با آیت الله خامنه ای؛ مقام رهبری ایران، حسن روحانی؛ رییس جمهوری و چند مقام دیگر ایرانی دیدار کرد.انتظار می رود آقای عبدالله در این سفر، از بندر چابهار ایران نیز دیدن کند.این سفر در حالی صورت می گیرد که ایران درگیر یک از پرچالش ترین رویدادها در حوزه سیاست خارجی خود است. در پی اعتراض شدید تهران به اعدام آیت الله نمر باقر النمر؛ روحانی مبارز و اصلاح طلب عربستانی، عربستان سعودی و چند کشور دیگر عربی و افریقایی روابط دیپلماتیک خود با ایران را قطع کرده یا کاهش داده اند.بنابراین، به نظر می رسد این سفر در زمان بسیار حساس و مهمی صورت گرفته و خواسته یا ناخواسته حامل این پیام ضمنی است که روابط گرم و گسترده افغانستان با همسایه غربی اش، ورای هرگونه تحول سیاسی و دیپلماتیک و حتی امنیتی در منطقه خواهد بود.اگرچه دیپلمات هایی که آقای عبدالله را در این سفر همراهی می کنند، همواره اصرار می ورزند که افغانستان در حوزه سیاست خارجی خود، به ویژه در رابطه با کشورهای متخاصمی که منافع متضادی را در افغانستان دنبال می کنند، با تکیه بر اصل استقلال و بی طرفی کامل، تصمیم گرفته و عمل خواهد کرد؛ اما این امر، لزوما به معنای آن نیست که سفر جاری آقای عبدالله به ایران، پیامی هرچند غیر مستقیم و ناخواسته به عربستان سعودی نباشد.عربستان سعودی از سال ها پیش در صدد تقویت نفوذ و حضور فرهنگی و ایدئولوژیک خود در افغانستان است. راه اندازی "مرکز دینی ملک عبدالله" در قلب کابل با سرمایه گذاری بالغ بر ۱۰۰ میلیون دالر از منبع دارایی های خاندان سلطنتی سعودی، پیام روشنی است مبنی بر اینکه سعودی ها در صدد اند دامنه رویکرد تهاجمی و تفرقه انگیزانه خود در برابر ایران را به افغانستان نیز گسترش دهند.هنگامی که طرح اولیه راه اندازی این مرکز اسلامی در کابل، مطرح شد، افکار عمومی افغانستان واکنش های تندی در برابر آن نشان داد و این آشکارا حاکی از آن بود که مردم افغانستان، نسبت به اهداف و سیاست های آشکار و نهان آل سعود در کشورهای اسلامی، نگاه خوش بینانه ای ندارند و این غالبا برآمده از رویکرد حمایت از تروریزم و توسعه اسلام سلفی به وسیله خاندان حاکم سعودی است.مردم افغانستان همچنین به خوبی به خاطر دارند که عربستان یکی از سه کشوری بود که حاکمیت رژيم طالبان در افغانستان را به رسمیت شناخت و اکنون یکی از اصلی ترین پایه گذاران داعش در منطقه است.با این حساب، اگر انتخاب با مردم افغانستان باشد، عربستان سعودی هیچ جایگاهی در سیاست خارجی افغانستان نخواهد داشت؛ اما مردم، هیچگاه آنگونه که باید، در صحنه تصمیم گیری های کلان سیاسی در افغانستان حضوری ملموس و مؤثر نداشته اند.از جانب دیگر، افغانستان به عنوان کشوری که همواره قربانی جنگ های نیابتی و تنش های پنهانی قدرت های رقیب منطقه و فرامنطقه بوده، اکنون نیازمند یک رویکرد فوق العاده هوشمندانه و میانه در تعاملات خارجی و روابط منطقه ای و بین المللی خود است.به نظر می رسد رویکرد غیر جانبدارانه ای که پیش از این در خصوص مدیریت روابط همزمان کابل با تهران و واشنگتن، تجربه شده، این بار در خصوص تعامل همزمان با تهران و ریاض نیز کاربرد داشته باشد؛ هرچند این رویکرد، دست کم تاکنون در مدیریت رابطه همزمان با دهلی نو و اسلام آباد، نتیجه مطلوبی در پی نداشته است.با این حال، نباید از خطرات روابط همه جانبه و گسترده با ریاض غافل شد؛ زیرا تصمیم گیران کنونی رژيم سعودی، حتی به اندازه امریکا هم ناگزیری های افغانستان در حفظ رابطه با تهران، درک نکرده و به آن، احترام نمی گذارند؛ آنچه برای سعودی ها اهمیت دارد، مقابله با ایران در هرجا و با استفاده از هر امکان و زمینه ای است و این می تواند هزینه های رابطه گسترده با عربستان را برای افغانستان بالا ببرد.افغانستان در این زمینه می تواند به کمک امریکا، سعودی ها را مجاب کند که تبدیل افغانستان به میدان انتقام جویی های کین توزانه فرقه ای علیه ایران، جایگاهی در سیاست خارجی افغانستان ندارد، نقض صریح حاکمیت و امنیت ملی افغانستان محسوب می شود و هزینه سنگینی خواهد داشت.محمدرضا امینی- خبرگزاری جمهور |  |
↧
رابطه افغانستان و ایران؛ چالش و چشمداشت
↧
