ارتش پاکستان ادعا کرده است که در درگیریهای اخیر در امتداد مرز با افغانستان، ۲۳ سرباز پاکستانی و بیش از ۲۰۰ نفر از طالبان و «جنگجویان وابسته» به این گروه، از جمله اعضای تحریک طالبان پاکستان و شاخه خراسان داعش، کشته شدهاند. همچنین، ۲۹ سرباز دیگر زخمی شدهاند.
در مقابل، ذبیحالله مجاهد، سخنگوی طالبان، اعلام کرده که در عملیات نیروهای طالبان، ۵۸ سرباز پاکستانی کشته و ۳۰ تن زخمی شدهاند و ۲۵ پاسگاه مرزی پاکستان به تصرف طالبان درآمده است. طالبان همچنین گفتهاند که تنها ۹ نفر از نیروهایشان در این درگیریها جان باختهاند.
با این حال، کارشناسان مسائل امنیتی و نظامی، ادعاهای دوطرف درباره آمار تلفات را اغراقآمیز، غیرقابل اعتماد و فاقد اعتبار ارزیابی میکنند. به باور آنان، هیچ منبع مستقلی قادر نیست این ادعاها را راستیآزمایی و تأیید کند. همین امر موجب شده که نتوان به جنگ آمارها و ادعاهای طالبان و پاکستان اعتماد کرد یا آن را مبنای داوری درباره برنده یا بازنده این درگیریها قرار داد.
با وجود این، نمیتوان از مقایسه توان نظامی تدافعی و تهاجمی طالبان و پاکستان چشمپوشی کرد. این مقایسه میتواند چشماندازی از احتمال بروز یک درگیری تمامعیار، طولانی و نامحدود میان دوطرف ارائه دهد.
بر اساس ارزیابی منابع مستقل و تخصصی، توان نظامی پاکستان و طالبان اساساً قابل مقایسه نیست. نه فقط به این دلیل که طالبان خود محصول سیاستهای امنیتی پاکستان در قبال افغانستان هستند، بلکه از نظر ساختار، آموزش، تجهیزات، تجربه و معیارهای حرفهای، ارتش پاکستان قدرتی در تراز جهانی محسوب میشود. در حالیکه نیروهای طالبان، پیش از آنکه شاخصههای یک ارتش مدرن را داشته باشد، بیشتر بهعنوان یک گروه شبهنظامی با سابقه تروریستی شناخته میشود که اغلب اعضای آن را نیروهای آماتور و ملیشههای وفادار به یک جریان قومی و ایدئولوژیک تشکیل میدهند.
از نظر آماری، ارتش پاکستان بیش از ۶۰۰٬۰۰۰ نیروی فعال نظامی دارد که شامل ارتش، نیروی هوایی، نیروی دریایی و نیروهای شبهنظامی میشود. این کشور در رتبه ۱۲ قدرتهای نظامی جهان قرار دارد و از تجهیزاتی چون جنگندههای F-16، Mirage، JF-17 و J-10C ساخت چین، تانکهای مدرن T-80UD و Al-Khalid، سامانههای موشکی، پهپادهای رزمی و پدافند هوایی پیشرفته برخوردار است. پاکستان همچنین تنها کشور اسلامی دارای تسلیحات هستهای است که از این نظر نیز با افغانستان تحت کنترل طالبان قابل قیاس نیست.
در سوی مقابل، تخمین زده میشود طالبان تنها حدود ۱۰۰٬۰۰۰ نیروی شبهنظامی در اختیار دارند، اما فاقد ارتش رسمی و ساختار نظامی کلاسیک هستند. بیشتر تجهیزات طالبان شامل سلاحهای سبک، موترهای زرهی به غنیمت گرفته شده از ارتش سابق افغانستان و نیروهای امریکایی، و برخی پهپادهای ابتدایی است. طالبان فاقد نیروی هوایی، دریایی و ساختار فرماندهی منظم هستند و فرماندهی آنها عمدتاً بر پایه روابط قبیلهای و مذهبی استوار است.
از نظر مالی و تجهیزاتی نیز طالبان به منابع غیررسمی، قاچاق، مالیات محلی و کمکهای خارجی متکی اند؛ عواملی که این گروه را از ارتشهای حرفهای متمایز میکند و بهعنوان یک نقطهضعف در برابر ارتشهای قدرتمند مانند پاکستان، آن را آسیبپذیر میسازد.
با توجه به این واقعیتها، به نظر میرسد که حتی در جنگ آمارها و ادعاها نیز آنچه از سوی طالبان مطرح شده، اغراقآمیز، غیرواقعی و فاقد مستندات معتبر و قابل اعتماد است.
البته همانطور که اشاره شد، ادعاهای ارتش پاکستان نیز بهتنهایی قابل تأیید نیست و نمیتوان آنها را مبنای قضاوت درباره شکست یا پیروزی در جنگ اخیر قرار داد.
با این حال، تردیدی وجود ندارد که اگر پاکستان مصمم به تقابل نظامی مستقیم و واقعی با طالبان باشد، با استفاده از قدرت پهپادی، نیروی هوایی و توان موشکی قدرتمند خود، میتواند بهراحتی معادلات میدانی را به نفع خود تغییر دهد و هزینههای سنگینی را بر رژیم طالبان تحمیل کند.
محمدرضا امینی – جمهور
↧
